Wielkopolska Teka Edukacyjna
  1. Zakres merytoryczny

 

Wielkopolska Teka Edukacyjna jest narzędziem przydatnym w nauczaniu historii najnowszej Polski w wymiarze regionalnym, na poziomie szkoły średniej. Zaprezentowany katalog  zagadnień i problemów  dostępny w Tece jest zgodny z aktualną podstawą programową do przedmiotu historia (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r.) w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Wskazane przez MEN zagadnienia zostały rozszerzone o szereg informacji z historii regionu, które są niedostępne w podręcznikach historii. Autorom zależało, aby umożliwić uczniom oraz nauczycielom zapoznanie się z aktualnymi ustaleniami historyków badających dzieje najnowsze regionu. Jest  to tym bardziej potrzebne, że wyniki tych badań publikowane są często w niskonakładowych, niszowych, trudno dostępnych publikacjach. Zadaniem Teki było zebranie i usystematyzowanie tej często rozproszonej wiedzy oraz podanie jej w postaci łatwo dostępnej – internetowego portalu edukacyjnego. Jednak należy podkreślić, że Teka  stanowi dopełnienie wiedzy znajdującej się w podręczniku szkoły średniej i nie jest alternatywą wobec niego.

Zasadniczy trzon opowieści o mieszkańcach Wielkopolski w okresie Polski Ludowej (1944-1990) stanowią tekst główny oraz kalendarium, które podzielono na sześć podokresów, zgodnie z powszechnie stosowaną periodyzacją. Prezentowane wydarzenia zostały umieszczone w kontekście sytuacji w Europie i na świecie w okresie trwającej pół wieku „zimnej wojny”. Wybrane i najważniejsze – zdaniem autorów – tematy zostały w nieco szerszej wersji zaprezentowane w postaci kilkustronicowych Szkiców, prezentujących je w sposób bardziej monograficzny. Podobnie jak fragmenty utworów literackich, stanowiących komentarz do sytuacji w kraju i regionie. Ważnym dopełnieniem Teki jest część zawierająca różnorodne materiały wizualne, dźwiękowe i audiowizualne. Są to dokumenty życia codziennego, fotografie, filmy dokumentalne, piosenki, gry planszowe. Dzięki nim użytkownik Teki może bliżej się przyjrzeć postaciom, miejscom i wydarzeniom z przeszłości Wielkopolski oraz zapoznać się z palącymi problemami dnia codziennego jej mieszkańców.

Jeśli jakieś pojęcia użyte w materiałach audiowizualnych oraz tekstach okażą się niezrozumiałe, wówczas pomocny w zrozumieniu będzie specjalnie opracowany słownik.  Dopełnieniem Teki są notki biograficzne postaci istotnych dla kraju i regionu, a  związanych z Wielkopolską. Mamy nadzieję, że zaprezentowany materiał okaże się inspirujący i pomocny zarówno podczas nauki historii jak i ewentualnych projektów edukacyjnych.

  1. Zakres terytorialny i chronologiczny

Autorzy przygotowujący Wielkopolską Tekę Edukacyjną rozumieli pod pojęciem Wielkopolska obszar powojennego województwa poznańskiego w jego granicach obowiązujących w latach 1946-1975 z wyłączeniem tych jego części, które w 1950 r. m.in utworzyły województwo zielonogórskie (powiaty babimojski, gorzowski, gubiński, krośnieński, międzyrzecki, rzepiński, skwierzyński, strzelecki, sulęciński, świebodziński i zielonogórski) oraz przeniesione zostały do województwa bydgoskiego (powiaty mogileński i żniński). Obszar ten zasadniczo pokrywał się z granicami przedwojennego województwa poznańskiego z roku 1938, a rozszerzony został na północy o teren powiatu trzcianeckiego (z którego przejściowo wydzielono powiat pilski). W wyniku reformy administracyjnej Polski przeprowadzonej w 1975 r. dotychczasowe województwo poznańskie podzielone zostało na kilka mniejszych województw – kaliskie, konińskie, leszczyńskie pilskie i poznańskie, które istniały do czasu reformy administracyjnej państwa przeprowadzonej 1999 r., kiedy to po ich częściowym połączeniu utworzone zostało obecne województwo wielkopolskie.

Pod względem chronologicznym zasadnicza opowieść dotyczy okresu od instalowania systemu komunistycznego  w 1944 r. na  terenach obecnej Polski do zakończenia jego istnienia w 1990 r. Autorzy mają zamiar w przyszłości  poszerzyć Wielkopolską Tekę Edukacyjną także o okres II wojny i okupacji niemieckiej Wielkopolski.

 

  1. Bibliografia selektywna

Arcybiskup Antonii Baraniak (1904-1977), red. K. Białecki, R. Łatka, R. Reczek, E. Wojcieszyk, Poznań-Warszawa 2017.

Arcybiskup Antonii Baraniak (1904-1977). Katalog wystawy, red. E. Wojcieszyk, Poznań 2013.

Arcybiskup Walenty Dymek (1888-1956). Dobry pasterz w trudnych czasach. Katalog wystawy, Poznań 2012.

Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956, red. A. Jaczyńska, S. Poleszak, M. Śladecka, R. Wnuk, Warszawa–Lublin, 2008.

Białecki, Obchody Milenium Chrztu Polski i Tysiąclecia Państwa Polskiego w Poznaniu w roku 1966, „Kronika Miasta Poznania”, 2016, nr 1, s. 227–249.

Białecki, Klub Inteligencji Katolickiej w Poznaniu w latach 1956-1991, Poznań 2012.

„Biuletyn IPN”, 2011 nr 5/6. Numer tematyczny: Wielkopolska.

Dostępne w PDF. Link:  https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/biuletyn-ipn/9669,nr-5-62011.html

Cenckiewicz, Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów, Poznań 2014.

Dekada. Czas nadziei i oporu. Poznań 1980-1989, red. K. Laskowicz, Poznań 2005.

Dekada Gierka. Polska i Polacy między Grudniem’70 a Sierpniem’80, „Polityka. Pomocnik historyczny”, wydanie specjalne 14/2010.

Dudek, P. Śpiewak, Polska 1989-1990. Ilustrowany komentarz historyczny, Warszawa, 2009.

Dudek, Z. Zblewski, Utopia nad Wisłą. Historia PeeRLu, Bielsko-Biała, 2008.

Dudek, Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1888-1990, Kraków 2014.

Dzieje Turku, praca zbiorowa pod red. E. Makowskiego i Cz. Łuczaka, Poznań 2002.

Eisler, Czterdzieści pięć lat, które wstrząsnęły Polską. Historia polityczna 1944-1989, Warszawa 2018.

Dziurok, M. Gałęzowski, Ł. Kamiński, F. Musiał, Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989, Warszawa 2010.

Eisler, „Polskie miesiące” czyli Kryzys(y) w PRL, Warszawa 2008.

Friszke, Polska: losy państwa i narodu 1939-1989, Warszawa 2003.

Haszyńska, Konspiracja i podziemie zbrojne w Wielkopolsce w latach 1945-1949. Powstanie, rozwój i rozbicie przez aparat bezpieczeństwa, praca doktorska napisana w Instytucie Historii UAM, Poznań 2014.

Grzelczak, Poznański Czerwiec 1956. Walka o pamięć w latach 1956-1989, Warszawa-Poznań 2016.

Jarosz, Polacy a stalinizm 1948-1956, Warszawa 2000.

Jarosz, Polityka władz komunistycznych w Polsce w latach 1948-1956 a chłopi, Warszawa 1998.

Kaliński, Gospodarka w PRL, Warszawa 2012.

Jankowiak, Poznań i Wielkopolska w marcu 1968 roku: „taka jest prawda i innej prawdy nie ma”, Poznań 2008.

J. Karwat, J. Tischler, 1956 – Poznań – Budapeszt, Poznań 2006.

Dostępne w PDF. Link: https://czerwiec56.ipn.gov.pl/c56/czytelnia/publikacje-pdf/9190,1956-Poznan-Budapeszt.html

Kochanowski, Tylnymi drzwiami. „Czarny rynek” w Polsce 1944-1989, Warszawa 2010.

Konspiracja antykomunistyczna i podziemie zbrojne w Wielkopolsce, red. A. Łuczak, A. Pietrowicz, Poznań 2016.

Łatka, Episkopat Polski wobec stosunków państwo-Kościół i rzeczywistości społeczno-politycznej PRL 1970-1989, Warszawa 2019.

A.Łuczak, Ziemiaństwo wielkopolskie w czasie reformy rolnej, Biuletyn IPN 2002, nr 1.

Dostępne w PDF. Link: https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/biuletyn-ipn/9587,nr-12002.html

Ł. Jastrząb, Śledztwo prowadzone przeciwko uczestnikom Poznańskiego Czerwca w 1956 r. [w:] Piony śledcze aparatu bezpieczeństwa publicznego 1944–1990, red. M. Dźwigał, P. Skubisz, Szczecin–Warszawa 2017, s. 481–494;

Machcewicz, Polski rok 1956, Warszawa 1993.

Makowski, Poznański Czerwiec 1956 – pierwszy bunt społeczeństwa w PRL, Poznań 2001.

Dostępne w PDF. Link: https://czerwiec56.ipn.gov.pl/c56/czytelnia/publikacje-pdf/9192,Poznanski-Czerwiec-1956-pierwszy-bunt-spoleczenstwa-w-PRL.html

Poznański Czerwiec 1956, red. J. Maciejewski, Z. Trojanowiczowa, Poznań 1981.

Widziałem Powstanie. Czerwiec 1956. Wspomnienia uczestników powstania poznańskiego w czerwcu 1956 roku, nadesłane na konkurs „Przewodnika Katolickiego”, Poznań 2006.

Dostępne w PDF. Link: https://czerwiec56.ipn.gov.pl/c56/czytelnia/publikacje-pdf/9194,Widzialem-Powstanie-Czerwiec-1956.html

Poznański Czerwiec. Dodatek do miesięcznika „Pamięć.pl”, 2016 r.

https://czerwiec56.ipn.gov.pl/c56/czytelnia/publikacje-pdf/16141,Poznanski-Czerwiec-03956-dodatek-do-miesiecznika-pamiecpl.html

Przyborowska, Poznańskie procesy 1956: „Proces trzech”, t. 1, Poznań 2009.

Mazur, S. Ligarski, Cywilizacja komunizmu. Odmiana nadwiślańska 1944-1956, Warszawa 2016.

Millenium czy Tysiąclecie, red. B. Noszczak, Warszawa 2006.

Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991, Władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991.

Nasza piękna „Solidarność”, „Kronika Miasta Poznania” 2005 nr 4.

Niezależna aktywność studentów w Poznaniu (1980-1989), Poznań 2007.

Niezależne Zrzeszenie Studentów 1980-1989. Obrazy, red. W. Frazik, koncepcja, wybór, opracowanie materiałów: J. Dutka, M. Zakrzewski, teksty: J. Szarek, Kraków 2010.

Nowakowski, Mój słownik PRL-u, Warszawa 2012.

NSZZ „Solidarność” i opozycja demokratyczna w Wielkopolsce 1980-1990. Katalog wystawy, red. P. Zwiernik, Poznań 2010.

Oblicza komunistycznego zniewolenia. Między nauką a literaturą, red. K. Brzechczyn,  Poznań 2009.

Odwilż ’56, „Kronika Miasta Poznania”, 2005 nr 3.

Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939-1989, Warszawa 2007.

Paczkowski, Wojna polsko-jaruzelska: stan wojenny w Polsce 13 XII 1981 – 22 VII 1983, Warszawa 2007.

Papierem w system. Prasa drugoobiegowa w PRL, red. M. Marcinkiewicz, S. Ligarski, Szczecin 2010.

Partia, państwo, społeczeństwo, red. K. Rokicki, Warszawa 2016.

Poznań w Marcu – Marzec w Poznaniu (w rocznicę wydarzeń 1968 roku), red. Seweryna Wysłouch i Jarosława Borowiec, Poznań 2010.

Reczek, Życie społeczno-polityczne w Wielkopolsce w latach 1956-1970, Poznań 2008.

„Rewolucja społeczna” czy „dzika przebudowa”. Przekształcenia własnościowe w Polsce w latach 1944–1956 i ich społeczne skutki. Katalog wystawy, red. T. Osiński, Lublin 2015.

Dostępne w PDF. Link: https://ipn.gov.pl/pl/edukacja-1/wystawy/13811,Rewolucja-spoleczna-czy-dzika-przebudowa-Przeksztalcenia-wlasnosciowe-w-Polsce-w.html

„Rewolucja społeczna” czy „dzika przebudowa”? Społeczne skutki przekształceń własnościowych w Polsce (1944-1956), red. T. Osiński, Lublin 2016.

Roszkowski, Historia Polski 1914-2015, Warszawa 2017.

Sasanka, S. Stępień, Zimna wojna. Krótka historia podzielonego świata, Warszawa 2012.

Semka, My reakcja. Historia emocji antykomunistów 1944-1956, Poznań 2015.

Studencki Komitet Solidarności w Poznaniu. Spojrzenie po czterdziestu latach. Studia i świadectwa, red. J. Fiećko i P. Zwiernik, Poznań 2018.

Terlecki, Miecz i tarcza komunizmu. Historia aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944-1990, Kraków 2007.

Terlecki, Polska w niewoli 1945-1989. Historia sowieckiej kolonii, Kraków 2015.

Topolski, Wielkopolska poprzez wieki, Poznań, 1999.

Wojcieszyk, „Fanatycy” i inni. Opór Wielkopolan wobec komunistów w latach 1956-1976. Wybrane zagadnienia, Warszawa-Poznań 2019.

Wierzbicki, Młodzież w PRL, Warszawa 2009.

Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Wielkopolsce w latach 1945–1956, red. K. Białecki, Poznań 2008.

Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Wielkopolsce w latach 1956–1970, red. K. Białecki, Poznań 2009.

Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Wielkopolsce w latach 1970–1980, red. K. Białecki, Poznań 2010.

Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Wielkopolsce w latach 1980 – 1989, red. K. Białecki, Poznań 2011.

Wryk, Poznaniacy na igrzyskach olimpijskich 1924-2018, Poznań 2018.

Wyklęci. Żołnierze podziemia niepodległościowego w latach 1944-1963, red. K. Krajewski i T. Łabuszewski, Warszawa 2017.

Zajrzeć za fasadę. Studia z najnowszej historii Polski, red. Z. Zblewski, Kraków 2017.

Zblewski, Abecadło PeeReLu, Kraków 2008.

Zmagania ze społeczeństwem. Aparat bezpieczeństwa wobec Wielkopolan w latach 1945-1956, red. A. Łuczak, A. Pietrowicz, Poznań 2008.

Zwiernik, NSZZ „Solidarność” Region Wielkopolska, [w:] NSZZ „Solidarność”. Polska Zachodnia, t. 4., red. Ł. Kamiński i G. Waligóra, Warszawa 2010, s. 9-104.

Zwiernik, Prasa podziemna opozycji politycznej w Poznaniu. Od wprowadzenia stanu wojennego do porozumień Okrągłego Stołu 1981-1989, Poznań-Warszawa 2014.

Żaryn, Kościół w PRL, Warszawa 2004.

 

Intencją twórców jest udostępnianie jak najszerszej grupie odbiorców materialnych zasobów dziedzictwa kulturowego, zebranych tematycznie na stronie.

Jeśli znają Państwo autora któregoś ze zdjęć podpisanych „Autor nieznany”, bardzo prosimy o kontakt.

Uwagi, sugestie i propozycje prosimy kierować na poniższe adresy e-mail.

Kontakt:

Fundacja Centrum Solidarności – fcs@fcs.org.pl

1939-1945

Wielkopolska Teka Edukacyjna

creative

Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska (CC BY-NC-ND 3.0 PL)
Więcej informacji tutaj.

Wielkopolska Teka Edukacyjna traktowana jest jako kompletny zbiór, przedziały czasowe (1939-1945; 1946-1969; 1970-1990) są zamkniętymi utworami i każde dodatkowe użycie poszczególnych elementów strony (np. zdjęć) wymaga odrębnej pisemnej zgody.

Znajdz-nas-na-facebooku